Kamperen met een stoma

Geplaatst op

Het is weer vakantietijd en dit jaar gaan ook wij weer heerlijk op vakantie. Sinds twee jaar kamperen wij met een mooie, ruime tent. In het verleden heb ik ook wel eens gekampeerd, maar toen had ik nog geen stoma. Sinds ik dat nu wel heb, merk ik dat er een aantal dingen aangepast moesten worden om comfortabel te kunnen genieten. Ik wil jullie hieronder een aantal praktische tips geven die mij helpen bij een fijne kampeervakantie. En let op: ik ben zelf ook nog zoekende naar wat voor mij het beste past! Heb jij een gouden tip die iedereen moet weten? Laat het dan vooral weten in de reacties!

 

Toiletteren op de camping

Met je wc-rol onder je arm over de camping naar het washok lopen: hier had ik vroeger nooit echt moeite mee, maar sinds ik een stoma heb wel. Een gezond persoon hoeft misschien maar één keer per dag naar het toilet, maar ik moet mijn stomazakje gemiddeld zes tot zeven keer per dag legen, waarvan minimaal drie keer ’s nachts. Dat worden dan ineens heel veel loopjes naar het toiletgebouw! Zeker als je ’s nachts helemaal uit je warme bed moet, je tent uit, en in het donker naar het toiletgebouw moet wandelen. Tegen de tijd dat je terug bent, ben je klaarwakker. Mijn tip hiervoor is het chemisch mobiel toilet (de bekende Porta Potti). De meeste kampeerders kennen deze toiletjes wel, maar gebruiken ze puur voor de kinderen of alleen om te plassen. Deze toiletten zijn echter ook erg geschikt voor ontlasting! (Sorry als je deze blog leest tijdens het eten). Als je een ileostoma hebt, heb je standaard al wat dunnere ontlasting en dat kun je makkelijk kwijt in dit toilet. Als je hem drie keer per nacht gebruikt om te legen, moet je het toilet uiteraard wel wat vaker legen. Maar met de juiste chemische vloeistoffen zorgt het ervoor dat de boel volledig stankvrij blijft in de tent. 

 

Stoma verschonen

Ik weet niet hoe andere stomadragers hun stoma verschonen, maar ik heb er minimaal een wasbak bij nodig. Mijn stoma loopt altijd op een willekeurig moment, dus ik durf de wissel echt niet zomaar los in de tent te doen. Maar wist jij dat je als stomadrager officieel gebruik mag maken van het invalidentoilet op de camping? Mijn volgende tip is dan ook: maak hier dankbaar gebruik van om je stoma te verzorgen! Bijna iedere camping heeft wel een invalidentoilet, waar je alle privacy en een eigen wasbak hebt. Ik ga mijn stoma namelijk echt niet verschonen in de gezamenlijke washokjes waar iedereen naast elkaar zijn tanden staat te poetsen. Je kunt uiteraard ook specifiek op zoek gaan naar een kampeerplaats met privésanitair, maar dan ben je vaak wel een stuk duurder uit. 

 

Warmte op de camping

De laatste jaren worden de zomers steeds heter en heter. In een tent is het dan binnen al snel net zo warm als buiten. Bepaalde stomahulpmiddelen, zoals pastaringen, vinden dit absoluut niet leuk; die smelten waar je bij staat! Deze tip kun je dus goed gebruiken tijdens warme dagen: bewaar je hulpmiddelen zoals pastaringen in de koelkast. Zorg er wel voor dat je ze in een goed afsluitbaar bakje of een zip-zakje doet, want (compressor)koelkasten kunnen bij warm weer veel condens afgeven. Je kunt eventueel ook speciale koelbewaarzakjes kopen die vaak twee tot drie dagen koel blijven als je er water over giet. Deze worden onder andere ook gebruikt voor medicijnen die onderweg koel moeten blijven.

 

Extra zomertip: De warmte is ook niet ideaal tijdens het verschonen zelf. De washokken op de camping kunnen in de zomer flink broeierig worden. Zweten en een nieuw zakje plakken gaan simpelweg niet goed samen. Wat ik tegenwoordig altijd bij me heb, is een mobiele handventilator met een ingebouwde accu. Ik kan deze onder elke gewenste hoek neerzetten. Ik plaats hem op de rand van de wasbak, gericht op mijn buik, en dit helpt mij enorm om comfortabel en droog mijn stomazakje te wisselen.

 

Kamperen met weinig energie

Van tevoren zag ik er enorm tegenop om te gaan kamperen met mijn stoma. Ik heb mijn stoma gekregen door de ziekte van Crohn en heb daardoor te maken met een chronisch energietekort. De allereerste keer kamperen was ik na het opzetten van de tent dan ook helemaal gesloopt. Inmiddels heb ik wel geleerd dat je het jezelf zo makkelijk mogelijk moet maken! Wij houden inmiddels wel van een beetje luxe kamperen (“glamping”). Zo hebben we een luchtbuizentent die we oppompen met een elektrische pomp; de tent blaast zichzelf zo bijna automatisch overeind. Ook het inslaan van haringen kost veel energie. Hiervoor gebruik ik tegenwoordig schroefharingen die ik met een accuboormachine makkelijk en snel de grond in draai. Dit jaar nemen we ook een opbergkastje mee dat je binnen vijf seconden uitklapt — geen gedoe meer met losse buizen! Dit soort aanpassingen klinken misschien lui, maar ze zorgen er wel voor dat ik ook de eerste paar dagen relaxed, comfortabel en met hernieuwde energie kan kamperen.

Het is dus heel goed te doen om te kamperen met een stoma! Laat je er niet door tegenhouden en probeer het gewoon eens uit.

Ricardo

Gerelateerde blogs

Een dagje weg met een stoma

Geplaatst op

Wie mijn blogs al vaker heeft gelezen weet dat wij meer dagjes-weg-mensen zijn dan mensen die op vakantie gaan. En dan is het vaak ook nog hetzelfde dagje weg, namelijk: de Efteling.

 

Dat we vaak te vinden zijn in de Efteling heeft meerdere redenen. Ten eerste omdat we er best wel dichtbij wonen. Voor ons is het ongeveer een klein half uurtje rijden, praktisch om de hoek dus. Daarnaast heeft mijn oudste dochter autisme en is voor haar de herkenbaarheid van een plek die ze kent erg prettig en zorgt voor minder stress tijdens een dagje weg en eerlijk is eerlijk, dat is voor mij net zo. We hebben een abonnement genomen zodat we er wat vaker voor kunnen kiezen om een paar uurtjes te gaan in plaats van dat je meteen een hele dag moet omdat je er behoorlijk voor betaalt.

 

Ik doe altijd heel stoer maar dagjes weg zijn ook voor mij soms nog spannend. Behalve bezoekjes aan de Efteling. Ik ben hier inmiddels al ontelbare keren geweest en ik weet precies wat ik er kan verwachten. Ik weet ieder toilet te vinden en dus ook de toiletten waar het vaak iets minder druk is.

 

Wist je dat je bij de Efteling heel gemakkelijk online een faciliteitenkaart kunt aanvragen? Dit zorgt ervoor dat je via een andere ingang naar binnen kunt en niet hoeft aan te sluiten in de vaak lange wachtrij. Ik heb bij mijn abonnement ook een faciliteiten kaart. Ik vind het een fijn idee dat, mocht het nodig zijn, ik zo de wachtrij uit kan om eventueel naar de wc te gaan. Ik kan ook niet lang staan en vaak kun je zittend wachten als het niet al te druk is. De wachtruimte is prikkelarm, wat voor mijn dochter dan weer erg prettig is. Overigens wil die kaart niet zeggen dat je voor mag. Je moet soms net zo lang of zelfs nog langer wachten als via de normale rij maar het is wel beter te doen. In veel attracties hebben ze bijvoorbeeld maar 1 kar rijden die speciaal is voor mensen met een beperking, je kunt je dus voorstellen dat dit een stuk langzamer gaat dan in de reguliere rij. In de meeste attracties mag je ook een aantal mensen meenemen, dus je hoeft niet in je eentje in de rij te gaan staan voor mensen met een beperking.

 

Als ik een dagje weg ga neem ik wel vaak een tasje mee met wat reservespullen. Zoals jullie in mijn vorige blog hebben kunnen lezen neem ik dit niet standaard mee, maar op zulke plekken ga je niet even snel naar huis dus dan neem ik vaak wel wat mee. Ook maak ik tijdens dagjes weg gebruik van een rollator. Ik schreef al dat ik moeite heb om lang te staan en op die manier kan ik overal en altijd zitten. Lopen gaat namelijk wel redelijk. Al dan niet op een slakkentempo haha! Ook maak ik eigenlijk altijd gebruik van het invalidetoilet. Je hebt daar toch net wat meer ruimte en mocht ik iets moeten verwisselen ofzo, dan is daar de ruimte wel naar. Ook hoef ik vaak iets minder lang te wachten bij het invalidetoilet en dat is prettig met een volle stomazak haha!

 

Ik ga dus heel graag dagjes weg en laat mijn stoma me hierin niet tegenhouden, maar ik merk wel dat een bekende plek voor minder stress zorgt dan plekken die ik niet zo goed ken of nog niet eerder geweest ben. Ik doe het wel, maar ik denk er dan toch net wat langer over na haha!

 

Gaan jullie vaak een dagje weg? En hoe bereid jij je voor op een dagje weg?

Maike

Gerelateerde blogs

Verbruik ik in de zomer meer stomamateriaal dan in de winter?

Geplaatst op

Na een geweldige vakantie in het Zwarte Woud in Duitsland komt altijd dat ene moment: de caravan uitruimen en schoonmaken.

Natuurlijk had ik veel te veel stomamateriaal meegenomen. Maar mijn motto is nog steeds: beter te veel mee dan één keer tekortkomen.

Terwijl ik alles weer aan het opruimen was, stelde ik mezelf de vraag: verbruik ik eigenlijk meer stomamateriaal in de zomer dan in de winter?

Als ik er goed over nadenk, is het antwoord eigenlijk heel duidelijk: ja.

In de herfst en winter gebruik ik op een dag zonder lekkage meestal één pastaring en één klein stomazakje. Voor de nacht gebruik ik een nieuwe pastaring en een groot stomazakje. Dat is voor mij de normale routine.

 

In de zomer ziet dat er vaak anders uit. Ik ben veel actiever. Ik houd van tuinieren en ben regelmatig op mijn moestuin te vinden. Door al het vooroverbuigen, hurken en bewegen merk ik dat de stomaplak minder goed op mijn huid blijft zitten. Daardoor krijg ik sneller lekkages.

Sinds een vervelende ervaring neem ik daarom altijd reservemateriaal mee naar de moestuin. Het is me namelijk een keer overkomen dat de output langs mijn broekspijp naar beneden stroomde. De zeven minuten fietsen naar huis leken toen eindeloos te duren en mijn huid was direct flink beschadigd.

Dat laat ik me geen tweede keer gebeuren. Zodra ik de eerste tekenen van jeuk of een branderig gevoel merk, verschoon ik mijn stoma meteen. Daarmee voorkom ik vaak een lekkage én huidproblemen.

 

Wat ik ook merk, is dat warmte en transpiratie ervoor zorgen dat mijn stomaplak en pastaring sneller verzadigd raken. Daardoor ontstaat eerder irritatie rondom mijn stoma en onder de plak. Ook dat is voor mij een reden om mijn stoma eerder te verschonen dan normaal. Om mijn huid extra te beschermen gebruik ik dan regelmatig wat stomapoeder of een klein beetje barrièrespray.

 

Daarnaast speelt mijn chronische aandoening, coronaire vaatdysplasie, ook een rol. Ik moet mijn leven aanpassen aan een laag energieniveau en juist tijdens warme zomerdagen is het soms lastig om een goede balans te vinden tussen activiteit en rust.

Ga ik toch over mijn grenzen heen, dan reageert mijn stoma vaak met een high output. Ook dat is weer een belangrijke trigger voor lekkages.

Er zijn dus meerdere redenen waarom mijn materiaalverbruik in de zomer hoger ligt dan in de winter.

 

Na negen jaar met een stoma maak ik me er gelukkig niet meer druk om als ik extra materiaal moet bestellen. Dat doe ik gewoon via de app van mijn leverancier. Krijg ik niet dezelfde dag of de volgende dag een verzendbevestiging, dan weet ik eigenlijk al hoe laat het is: de stomaverpleegkundige van de leverancier belt om te vragen waarom ik meer materiaal nodig heb.

In het begin vond ik dat ontzettend vervelend. Het voelde alsof ik me moest verantwoorden voor mijn materiaalverbruik.

Toen werd mij uitgelegd dat de leverancier dit verplicht moet controleren vanuit de zorgverzekering. Sindsdien zie ik het als een formaliteit waar zij nu eenmaal aan moeten voldoen.

Ik weet dat ik een grootverbruiker ben als het gaat om stomamateriaal. Ik weet ook dat zorgverzekeraars uitgaan van een bepaalde hoeveelheid zakjes per dag. Maar daar heb ik eerlijk gezegd schijt aan.

De enige die kan bepalen of een stomaplak vervangen moet worden, ben je zelf.

Voor mij is het belangrijk dat mijn stoma mij niet belemmert in mijn dagelijkse leven. Als eerder verschonen ervoor zorgt dat ik lekkages en huidproblemen voorkom, dan is dat voor mij de juiste keuze.

 

Wat mij in de eerste jaren enorm heeft geholpen, is het contact met mijn stomaverpleegkundige in het ziekenhuis. Bespreek eerlijk waar je tegenaan loopt en kijk samen of er een oplossing is die bij jouw situatie past. Het is fijn als iemand met je meedenkt en deskundig advies kan geven.

Mijn ervaring is inmiddels heel simpel: op tijd verschonen betekent minder lekkages, minder huidirritatie en uiteindelijk meer kwaliteit van leven.Soms gebruik je daardoor misschien wat meer materiaal, maar dat weegt voor mij niet op tegen de ellende van een lekkage.

En daar kies ik, iedere keer opnieuw, bewust voor.

Tot de volgende blog !
Sanne

Gerelateerde blogs

Pruttelen op de verkeerde momenten: Hoe ik omga met mijn stomageluiden

Geplaatst op

Stel je voor: je staat in de rij bij de kassa van de supermarkt. Het is relatief stil, de caissière scant rustig de boodschappen en de mensen om je heen staren een beetje in de ruimte. Een perfect moment voor mijn stoma om eens flink van zich te laten horen. Knetter! Een geluid dat verdacht veel lijkt op een harde, onvervalste scheet, echoot langs de schappen. En bedankt. De mensen voor me kijken verschrikt om, en ik kan ze geen ongelijk geven.

Ik heb een ileostoma, een dunnedarmstoma. Waar een dikkedarmstoma vaak nog met intervallen werkt, loopt een ileostoma eigenlijk de hele dag door op willekeurige momenten. Ik heb er simpelweg nul grip op. Natuurlijk heeft de hoeveelheid eten invloed op de productie, maar wanneer het daarbinnen begint te pruttelen? Geen idee. Mijn stoma doet wat hij wil, wanneer hij dat wil.

 

Momenten om je kapot te schamen

In het openbaar een wind laten is zo’n beetje de ultieme blunder. Het is onbeschoft, ongepast en we hebben van jongs af aan geleerd dat je dat binnenhoudt. Maar leg dat maar eens uit aan een stoma die besluit te gaan ‘praten’ tijdens een belangrijke vergadering, in een stille winkel of tijdens een uitje.

Ik heb het in al die situaties al eens meegemaakt. Op zo’n moment wil je het liefst door de grond zakken. Het zweet breekt je uit en de neiging om je kapot te schamen is enorm groot.

 

De kracht van uitleg (en lak hebben aan de rest)

Gelukkig is er een groot verschil tussen een situatie waarin je wel of niet kunt praten. Als ik met vrienden, familie of collega’s ben, is het vaak een mooi moment voor een stukje educatie. Ik leg dan gewoon rustig uit dat ik een stoma heb en waar die geluiden vandaan komen. De reacties zijn bijna altijd hartverwarmend. “Oh, ik ken ook iemand die dat heeft!” of “Nergens om je voor te schamen, joh!” hoor ik regelmatig. Dat haalt de spanning direct uit de lucht en zorgt ervoor dat ik me weer op mijn gemak voel.

Maar ja, wat doe je in een situatie waarin je niet even de mogelijkheid hebt om je situatie uit te leggen? Zoals laatst, toen ik in het theater zat en de zaal muisstil was, of wanneer je in een overvolle lift staat. Dat zijn de écht ongemakkelijke momenten.

In die situaties zit er maar één ding op: een knop omzetten in je hoofd. Hoe moeilijk het ook is, ik moet blijven denken: Ik kan er niks aan doen. En ja, ook: Wat die vreemde mensen er op dat moment van denken, moet me echt gestolen worden. Mensen die je raar aankijken, weten simpelweg niet wat je meemaakt en wat jouw verhaal is. Gelukkig is het gros van de mensheid heel begripvol, en die paar die dat niet zijn? Jammer dan.

 

Tips uit de praktijk: Kun je er iets tegen doen?

Helemaal voorkomen kun je het pruttelen nooit, maar door de jaren heen leer je wel een paar handige trucjes. Wil je de geluidsoverlast toch een beetje beperken? Dit zijn mijn persoonlijke overlevingstips:

  1. Schrap de prik: Drink zo min mogelijk koolzuurhoudende dranken. Lucht erin is immers lucht eruit.
  2. Let op de bonen: Eet zo min mogelijk bonen, ui of andere gasvormende producten.
  3. De hoest-tactiek: Voel je de stoma intern op spanning komen en zie je de bui al hangen? Zet precies op het juiste moment een flinke, uitgebreide hoestbui in om het geluid te camoufleren.

 

Een stoma hebben is soms een uitdaging, en die ongevraagde geluidseffecten horen er nu eenmaal bij. Het blijft soms ongemakkelijk, maar met een gezonde dosis schijt aan de wereld en een goede hoestbui op zijn tijd, kom je een heel eind!

Ricardo

Gerelateerde blogs

Op de fiets naar de Menzenschwander watervallen: genieten, grenzen verleggen en een les in voorbereiding

Geplaatst op

Tijdens onze vakantie in het Zwarte Woud besloten we een fietstocht van 17 kilometer te maken naar de Menzenschwander watervallen. Op de fietsapp hadden we al gezien dat er onderweg een flinke klim in de route zat. Toch maakten we ons daar niet al te druk om. De dag ervoor hadden we al een deel van de route gefietst en dat viel ons eigenlijk best mee. Bovendien beschikten we over goede elektrische fietsen.

Met mijn tasje stomamateriaal en wat proviand voor onderweg vertrokken we vol goede moed. De broodjes zouden we onderweg wel ergens kopen. Dat leek ons op dat moment een prima plan.

Het eerste gedeelte van de tocht verliep voorspoedig. We genoten van de prachtige omgeving en trapten ontspannen door. Totdat we bij het steile gedeelte van de route kwamen. Dat hadden we toch behoorlijk onderschat. Zelfs met elektrische ondersteuning was het flink werken.

Boven aangekomen waren we bezweet, dorstig en wel toe aan een pauze. Voor mij was dat ook het moment waarop mijn “alarmbel” afging. Door mijn ileostoma weet ik inmiddels goed wanneer mijn lichaam extra aandacht nodig heeft. Ik moest drinken en wat droge biscuit eten om high output te voorkomen.

Na deze korte stop vervolgden we onze tocht en konden we genieten van een heerlijke afdaling. Met een flinke vaart zoefden we de berg af. Dat voelde geweldig. Al kwam er ook meteen een minder vrolijke gedachte op: diezelfde berg moeten we straks waarschijnlijk ook weer omhoog…

Bij de watervallen aangekomen was alle inspanning snel vergeten. Het koude water zag er uitnodigend uit en ik besloot spontaan even af te koelen. Door jarenlange ervaring als stomadrager weet ik dat mijn stomaplak hier prima tegen kan. Gelukkig bleek dat ook deze keer geen probleem.

Na deze verfrissende onderbreking was het tijd voor de lunch. Tenminste, dat dachten wij. Onderweg waren we geen bakker of supermarkt tegengekomen, dus besloten we in het restaurant van het dorp iets te eten. Helaas bleek de keuken net tien minuten gesloten te zijn.

Soms zit het mee, soms zit het tegen. Dit viel duidelijk in de tweede categorie.

Dan maar een groot glas frisdrank en een geïmproviseerde picknick van nootjes, fruit en biscuitjes.

Ondertussen voelde ik wat onrust ontstaan over mijn stoma. Een zware fysieke inspanning, veel zweten en onvoldoende eten zijn voor mij bekende triggers voor high output. Toch hadden we weinig keuze en moesten we verder.

We besloten daarom een alternatieve route terug te zoeken. Een route met minder steile hellingen, al betekende dat wel meer kilometers. Na wat puzzelen op de fietsapp vonden we een route die ons geschikt leek.

Het begin was prachtig. We fietsten over rustige paden door de bossen en genoten volop van de omgeving. Totdat het fietspad ineens veranderde in een behoorlijk steile klim. Zo steil zelfs dat we uiteindelijk lopend verder moesten, met de fiets aan de hand.

Inmiddels was het ook erg warm geworden. Ik zweette veel, dronk grote hoeveelheden water en voelde me steeds minder fit. Licht in mijn hoofd, vermoeid en niet helemaal mezelf. Daarbij begon ook mijn stomamateriaal te irriteren. Door het zweten en de toenemende high output raakte mijn pastaring verzadigd, wat een branderig gevoel op mijn huid veroorzaakte.

Het was duidelijk: tijd om midden in het bos mijn stoma materiaal te vervangen.

Normaal gesproken controleer ik vóór een lange dag op pad altijd zorgvuldig of ik voldoende stomamateriaal én Imodium bij me heb. Die ochtend was ik dat vergeten.

Tot mijn schrik ontdekte ik dat ik geen Imodium bij me had en slechts één reserve stomazakje en één pastaring.

Voor veel mensen klinkt dat misschien nog als voldoende, maar voor iemand met een ileostoma die regelmatig met high output te maken heeft, voelt dat toch wat anders. Ik hou graag een veiligheidsmarge aan. Dat geeft rust.

Voor het eerst die dag voelde ik lichte paniek opkomen. Wat als ik opnieuw lekkage zou krijgen?

Ook mijn humeur had inmiddels betere tijden gekend. Ik was moe, bezweet, licht in mijn hoofd en vooral toe aan een goede maaltijd.

Sinds ik een ileostoma heb, ben ik me er extra van bewust hoe belangrijk de balans tussen eten, drinken, inspanning en zoutinname is. Mijn lichaam laat het me snel weten wanneer die balans zoekraakt.

Na anderhalf uur lopen konden we gelukkig weer op de fiets stappen. Niet veel later kwamen we langs een gezellig restaurant met terras. Nog nooit was ik zo blij geweest om een menukaart te zien.

We genoten van een heerlijke maaltijd en vrijwel direct voelde ik mijn energie weer terugkomen. Precies wat ik nodig had om de laatste vijftien kilometer terug naar de camping te fietsen.

Terugkijkend was het een prachtige tocht door een schitterend stukje Zwarte Woud. Tegelijkertijd was het voor mij ook een tocht die mij opnieuw liet zien waar mijn fysieke grenzen liggen.

Daarnaast was het een waardevolle herinnering aan iets wat ik eigenlijk allang weet: een goede voorbereiding blijft belangrijk. Ook na jaren ervaring als stomadrager. Juist wanneer alles routine lijkt te worden is het makkelijk om een controle van je materiaal over te slaan.

Gelukkig liep alles uiteindelijk goed af en kunnen we nu vooral terugkijken op een mooie dag vol natuur, avontuur en een paar leerzame momenten.

Want hoe ervaren je ook bent als stomadrager, soms kan een onverwacht steile berg, een gesloten keuken en een vergeten strip Imodium je toch nog even uit balans brengen.

Tot de volgende blog !
Sanne

Gerelateerde blogs

Whats in my bag – summer edition

Geplaatst op

Toen ik mijn stoma net had nam ik netjes overal een reservetasje mee naar toe. Ik had zeker in het begin nog weinig vertrouwen in mijn stoma en had regelmatig last van lekkages. Inmiddels heb ik mijn stoma al bijna 5 jaar en heb ik “afkloppen” weinig last van lekkages. Ik moet dan ook eerlijk toegeven dat ik lang niet altijd meer reservespullen mee neem als ik op pad ga.

In de zomer neem ik wel vaak een extra tasje mee. Niet omdat ik geen vertrouwen heb in het materiaal wat ik gebruik, maar ik merk dat het in de zomer (voor mij) toch soms wat onvoorspelbaarder is allemaal.

Op dit moment hebben we een behoorlijke hittegolf en ik merk dat ik altijd weer even moet wennen. Mijn buik doet meer zeer, ik moet mijn vochtintake en zoutintake weer extra in de gaten houden en ook mijn stomaplak en fistel pleister doen niet altijd wat ik van ze verwacht. Door de warmte plakt de plak vaak beter, heb ik gemerkt maar gaat de plak soms ook een beetje smelten. Ik vind dat niet altijd prettig dus ik vervang net wat sneller mijn plak. Het pleister wat ik op mijn slijmfistel plak laat vaak los door het zweten en die moet ik dus vrij regelmatig vervangen met warm weer.

Als het zo warm is als nu neem ik wel een tasje met extra spullen mee. Wat zit daar dan in? Nou komt ie:

  • ik neem altijd minstens 2 extra zakjes mee. Ik gebruik zelf een eendelig systeem.
  • Er zitten pastaringen in. De Eakin Freeseal neemt net wat meer vocht op en geeft me net dat extra vertrouwen wat ik wel kan gebruiken met de warme dagen. Deze gebruik ik dan ook altijd.
  • Natuurlijk zitten er blauwe afvalzakjes en gaasjes in. De afvalzakjes zijn ook fijn om bij je te hebben zodat ik in geval van nood mijn zakje eventueel daarin zou kunnen legen. Niet ideaal, maar wel een fijne gedachte mocht het nodig zijn.
  • Er zitten barrieredoekjes in van Eakin. Naast dat ze een beschermend laagje aanbrengen, ruiken ze ook nog eens heerlijk naar menthol. Ik vind dat met deze warme dagen extra fijn want dat geeft een heerlijk fris gevoel.
  • Ik heb altijd zakjes bij waarmee ik isotone drank kan maken. Op sommige dagen heb ik echt het gevoel dat ik niet voldoende kan drinken. Isotone dranken worden goed opgenomen door je lijf en voegen ook echt wat toe doordat ze verschillende mineralen, zouten en suikers bevatten (in tegenstelling tot water bijvoorbeeld).
  • Naast de zakjes voor isotone drankjes heb ik ook altijd zakjes bij waarmee ik drinkbouillon kan maken. Ook hiermee kun je snel je zouten weer aanvullen, ik voel me er altijd beter door als ik er eentje neem met warm weer.
  • Mijn stomaspullen zitten met warm weer in een isolerend tasje waar ik soms zelf nog een koelelement bij doe. Dit voorkomt dat de plak smelt door de warmte en ze niet meer bruikbaar zijn. Het tasje ligt bij mij vaak in de auto en daar wordt het snel erg warm.

Ik ben vergeten om de pleisters voor mijn slijmfistel op de foto te zetten, die waren toevallig net op maar die heb ik ook altijd een flink aantal bij. Zoals ik hierboven al schreef laat die pleister echt los door de warmte dus die moet ik soms meerdere keren per dag vervangen helaas.

In het begin nam ik nog wel eens reservekleding mee als ik van huis ging, maar dat doe ik eigenlijk niet meer. Ik liep dan toch vaak voor niks te zeulen met een tasje kleding die ik nog nooit heb hoeven gebruiken. Ik hoop niet dat ik het nu over mezelf afroep en binnenkort helemaal onder zit haha! Nee zonder geinen, wij gaan meestal niet verder dan een goed half uur van huis, dat is te overzien met vieze kleding eventueel dus dat risico neem ik dan maar. Ik denk dat als ik echt ver van huis zou gaan ik wel een tasje met kleding in de auto zou leggen maar dit is dus niet iets wat standaard onderdeel is van mijn tasinhoud 🙂

Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe lang jij je stoma al hebt en of jij nog steeds reserve spullen mee neemt?

Groetjes en let goed op jezelf met de hitte!

Maike

Gerelateerde blogs

Mijn eerste stoma was onverwachts en tijdelijk

Geplaatst op

In 2009 werd ik gediagnostiseerd met de ziekte van Crohn. Ik had al langere tijd last van buikpijn en ik moest soms wel 15 keer op een dag naar de wc. Toen er op een gegeven moment bloed bij mijn ontlasting zat ben ik toch maar eens naar de huisarts gegaan. Vanaf toen ging het heel snel. Niet alleen werd ik snel zieker maar daardoor gingen de onderzoeken ook vrij snel.   

Ik kwam in maart voor het eerst op de spoedeisende hulp terecht met mijn klachten en in augustus kreeg ik mijn stoma. Natuurlijk niet zonder het nodige aan medicijnen geprobeerd te hebben, verschillende studies, onderzoeken en opnames mochten helaas niet baten en het leek ze toen het beste om mij te opereren.  

Ik kan me nog goed herinneren dat de avond voor de operatie de chirurg nog langs kwam om de operatie met me te bespreken. Hij liet het over komen alsof het allemaal niet heel spannend zou zijn en ik had het volste vertrouwen in hem. Ik was inmiddels zo verzwakt en ziek dat ik echt alle hoop op hem gevestigd had. Hij gaf aan dat hij voor de zekerheid toch nog even de stomaverpleegkundige langs wilde sturen. Dit was meer routine dan noodzaak vertelde hij, maar aangezien ik er toch al was, konden we net zo goed een goede plaatsbepaling doen voor het geval dat. Je voelt hem natuurlijk al aankomen maar ik werd wakker met een tijdelijk ileostoma. Vooraf leek me dat het echt het allerergste wat me kon overkomen. Ik was een jonge vrouw van 19 en een stoma voelde voor mij als het einde van de wereld.  

Toen ik wakker werd uit de narcose was de eerste vraag die ik stelde of ik een stoma had. Ze vertelde me dat ze echt geen andere keuze hadden. Dat ze geschrokken waren van wat ze aangetroffen hadden in mijn buik en ik bleek zoveel zieker te zijn dan dat ze dachten. Mijn hele buik zat vol met pus (ze hebben meer dan 2 liter pus weggehaald uit mijn buikholte) en een stoma was de enige optie om de boel rust te geven om te herstellen. Die stoma had mijn leven gered vertelde ze me. Zonder die operatie had het heel veel slechter kunnen aflopen. Heel apart, maar toen ze me dat vertelde had ik meteen de stoma geaccepteerd. De positivieteit nam meteen de overhand en ik wist dat het wel goed zou komen met mij en mijn stoma. De stoma zou tijdelijk zijn vertelden ze me, zodat mijn darmen even goed konden rusten en herstellen. Na 4 maanden mocht ik me weer melden bij de chirurg om te kijken of het al geoorloofd was de stoma op te heffen.  

Maar, het leven met stoma beviel me zo goed dat ik uiteindelijk pas na 14 maanden de behoefte had om een opheffing te bespreken. De chirurg had geen bezwaar en de stoma zou opgeheven worden. 

Die operatie is me zoveel zwaarder gevallen dan de eerste. Het groote verschil was dat ik deze keer “gezond” de operatie in ging en er een soort van ziek uit kwam. Herstellen was heftig. Ik had moeite met mijn ontlasting ophouden en ik had heel veel pijn en last van de morfine. Waar was ik in godsnaam aan begonnen heb ik me toen vaak afgevraagd.  

Mijn leven zonder stoma was ontzettend wennen. Doordat er best wel veel darm was weggehaald was ik altijd aan de diarree. Daar kreeg ik wel medicijnen voor maar die zorgden er dan soms weer voor dat ik ontzettend last van obstipatie kreeg. Die nam ik dus liever niet al te vaak, enkel bij dagjes weg. Het enige voordeel was dat ik wel weer op mijn buik kon slapen zonder bang te zijn dat ik mijn stomazakje zou verdrukken.  

Uiteindelijk ben ik ruim 10 jaar stoma vrij geweest, heb ik 2 kinderen mogen krijgen maar wel altijd met ongemak geleefd. Ik had vaak aandrang die ik niet kon ophouden en dus altijd in de buurt van een toilet moest zijn. Poepen op openbare toiletten vond ik echt ingewikkeld. En ik heb stiekem best regelmatig gedacht dat het met stoma voor mij toch echt zorgelozer was.  

Zoals ik al wel eens vaker heb verteld heb ik tijdens mijn laaste ziekte periode in 2021 dus zelf ook gevraagd om een stoma. Ik wist waar ik voor zou kiezen en ik wist ook heel goed wat het me zou kunnen brengen. Inmiddels zijn we bijna 5 jaar verder en ik heb nog steeds geen spijt van deze keuze.  

 

Ik heb geen spijt van het destijds laten opheffen van mijn stoma, anders had ik misschien voor mezelf het leven zonder stoma geromantiseerd. Het heeft me extra dankbaar gemaakt voor mijn relatief zorgeloze leven met stoma en dat is ook wat waard! 

Tot de volgende blog weer! 🙂
Maike

Gerelateerde blogs

Lekker ontspannen in het theater? Hoe een stoma de regie overneemt

Geplaatst op

Mijn vrouw Kimberley en ik zijn gek op theater. Jaarlijks gaan we gemiddeld wel een keer of vijf naar een voorstelling toe. Dat varieert van cabaret tot musicals en muziekvoorstellingen. We genieten er intens van; voor ons is het echt een avondje ontspannen. De kinderen lekker bij de oppas en wij samen op pad. Sinds ik een stoma heb, is deze ervaring echter compleet veranderd. In principe ga ik gewoon naar het toilet zoals ieder ander, maar een stoma laat zich helaas niet voorspellen. 

Tegenwoordig ga ik standaard voordat de voorstelling begint al naar het toilet. Of mijn stomazak nou vol is of halfleeg: ik móét met een lege zak beginnen. Klinkt dat raar? Misschien wel, maar het geeft een klein beetje houvast. Ik weet nog heel goed de eerste keer dat ik naar het theater ging na mijn stoma-operatie. Zonder spanning of zorgen liepen we naar onze plek om heerlijk van de show te genieten. De voorstelling was echter nog geen vijf minuten bezig of ik voelde het al pruttelen. Binnen vijf seconden zat mijn stomazak compleet vol! En de voorstelling duurde nog anderhalf uur, zonder pauze… 

Voor het eerst kreeg ik te maken met enorme stress tijdens een theatervoorstelling — een moment dat juist ontspannen had moeten zijn. Wat nu? We zaten ook nog eens precies in het midden van de zaal. Als ik nu zou opstaan, moest de halve rij voor mij overeind. Wat voor nóg meer stress zorgde, was dat we bij een cabaretvoorstelling zaten. En de cabaretier was er eentje die heel goed was in stand-up en interactie met de zaal. Als ik nu zou opstaan en de zaal zou verlaten, wist ik zeker dat ik de sjaak was. Ik heb dus anderhalf uur met een overvolle stomazak gezeten, vurig hopend dat er niet nog meer ontlasting bij zou komen, want dan had ik pas écht een groot probleem gehad. Ik durfde de zaal simpelweg niet uit te lopen. 

Sinds die avond zit ik niet echt ontspannen meer in een theater. Gelukkig — of nou ja, gelukkig — had ik dat jaar nog zes theatershows op de planning staan waarbij we kaarten hadden in het midden van de rij. De beste plekken van het theater, maar voor mij vanaf dat moment de plekken met de meeste stress. 

 

Twee maanden geleden was het weer zover. Ik ging samen met Kimberley naar het theater. En jawel, we zaten weer op een fantastische plek ergens midden in de rij. Je raadt het al: ik ging met een gezonde dosis spanning de zaal in. Maar goed, ik had de keuze: of thuisblijven, of toch gaan. Ik wilde de voorstelling heel graag zien, dus ben ik de uitdaging aangegaan. Van tevoren netjes naar de wc, en we proberen het gewoon weer. 

Het eerste halfuur leek het aardig goed te gaan. Maar je voelt hem waarschijnlijk al aankomen: het gepruttel begon weer. Overigens is het geluid van een stoma op zichzelf al een enorm stressmoment als je allerlei oplettende mensen om je heen hebt zitten. Je laat immers geen scheet tijdens een voorstelling, dat kan echt niet! Sorry mensen… ik kan er echt niets aan doen. Maar het ergste moest nog komen. Mijn stomazak was inmiddels tot aan het plafond gevuld. Blijven zitten was geen optie meer, want dan zou het gegarandeerd misgaan. 

Ik tikte Kimberley aan en fluisterde dat ik naar het toilet moest. Toevallig was er net een muzieknummer bezig tijdens de voorstelling: hét uitgelezen moment om de zaal te verlaten! De cabaretier was afgeleid en zou me op dit moment niet aanspreken. Ik stond op en vroeg vriendelijk aan de mensen naast me of ik erlangs mocht. De blikken die ik kreeg waren niet heel positief, maar goed… ik was de zaal uit. Eindelijk naar het toilet! Het was goedgegaan. Althans, dat dacht ik. Nu moest ik nog terug. 

Ik liep rustig de zaal weer in en probeerde mijn plekje te zoeken. De mensen moesten weer voor mij opstaan en daar kwam het eerste commentaar van een mevrouw die eigenlijk niet voor me wilde wijken. Ze snauwde: “Ik vind dit echt heel onbeschoft, om zomaar de zaal uit te lopen.” Ik antwoordde nog braaf: “Ja, sorry mevrouw, ik moest echt heel nodig naar het toilet.” Waarop de oudere vrouw reageerde met: “Maakt mij niet uit, dit is heel erg vervelend.” Half struikelend moest ik langs haar heen om weer op mijn stoel te belanden. Vanaf dat moment zat ik totaal niet meer fijn. Wat een — ik houd het netjes — ontzettend nare opmerking. Op dat moment baalde ik er zó enorm van dat ik een stoma heb en dit soort situaties moet meemaken. Ik kon niet meer van de show genieten; mijn gedachten bleven maar bij dat moment hangen. Het lijkt zoiets simpels, maar mijn avond was compleet verpest. 

Toen de voorstelling afgelopen was en we de zaal uit mochten, wilde ik de situatie als goedwillend mens toch nog even rechtzetten. Ik liep naar de oudere dame toe om het uit te leggen en in zekere zin mijn excuses aan te bieden. Ik vertelde haar dat ik een chronische ziekte heb en door mijn stoma soms echt acuut naar het toilet moet. De reactie die ik direct terugkreeg, sneed er diep in: “Het kan mij niet schelen, het is heel vervelend voor iedereen die dan moet opstaan. Je kunt toch ook gewoon aan het einde van een rij gaan zitten?” 

Met stomheid geslagen stond ik daar. Voor mijn gevoel stond ik er even helemaal alleen voor, in een zaal vol mensen die me raar aankeken, terwijl niemand er iets van zei. Voor het eerst dacht ik heel even: het ligt gewoon aan mij… Aan die kl*teziekte. 

Op dat soort momenten ben ik intens blij met Kimberley aan mijn zijde. Zij heeft alles gehoord en meegemaakt. Ze pakte me vast en zei: “Dit ligt absoluut niet aan jou. Sommige mensen zullen het nooit begrijpen en blijven simpelweg respectloos.” Ik moest echt even een traantje laten. Ik voelde me rot en de avond had een nare nasmaak gekregen. Weer een avond vol stress, en dit keer met een rot-eind. 

Maar mijn vrouw is er eentje met wie je geen ruzie moet krijgen. Dat beurde me gelukkig weer een klein beetje op. Eenmaal in de foyer liep Kimberley resoluut naar de oudere dame toe en heeft haar eens heel netjes, maar haarscherp, op haar nummer gezet. Ik zal niet letterlijk herhalen wat er precies gezegd is — het bleef netjes en zonder scheldwoorden — maar de dame stond wel even met haar mond vol tanden. Het is zo fijn als er iemand is die van je houdt en onvoorwaardelijk voor je opkomt. Want hoe sterk ik me soms ook voel, op dit soort momenten voel ik me ineens heel klein. 

Eén ding is zeker: voortaan boeken we alleen nog maar stoelen aan het buitenste einde van de rij. En ja, ik weet het… ik moet me niets aantrekken van wat andere mensen denken. Maar het geeft me simpelweg een stuk minder stress als ik weet dat de vluchtweg naar het toilet vrij is. 

Praat mee Ik ben heel benieuwd hoe andere lotgenoten hun theateravonden of avondjes uit ervaren. Loop jij tegen dezelfde dingen aan, of heb je gouden tips? Laat het vooral weten in de reacties! 

Groet, 

Ricardo

Gerelateerde blogs

Op vakantie met een stoma

Geplaatst op

Terwijl ik deze blog schrijf, zitten we met de caravan ergens in Nederland. Buiten tikt de regen inmiddels al urenlang op het dak — gezellig voor de één, reden tot lichte campingfrustratie voor de ander. Ik zit ondertussen met een kop thee na te denken over vakanties van vroeger. Over hoe “gewoon” reizen ooit voelde. En over hoeveel er veranderde toen ik een ileostoma kreeg. 

Vroeger was op vakantie gaan voor mij simpel: kleding inpakken, een belachelijke hoeveelheid laxeermiddelen meenemen vanwege mijn onbehandelbare obstipatie… en gaan. Al was dat “gaan” niet altijd zo ontspannen als het klonk. Op vakantie had ik vaak extra last van verstoppingen door ander eten, warmte en een ander ritme. En eerlijk is eerlijk: er waren ook behoorlijk wat ongemakkelijke momenten en ongelukjes waar ik op dat moment echt verdrietig van werd. 

Toch hield ik enorm van reizen. Voor mijn ileostoma trok ik met een backpack door Azië. Geen luxe resorts of all-inclusive buffetten voor mij — ik wilde juist zo lokaal mogelijk leven. Slapen in simpele guesthouses, eten op straat, reizen met gammele busjes waarvan je je achteraf afvroeg hoe ze überhaupt ooit door de APK kwamen. Juist dát vond ik geweldig. 

Toen, negen jaar geleden, kreeg ik mijn ileostoma. En natuurlijk wilde ik niets liever dan weer backpacken in Azië. Maar deze keer voelde het anders. Mijn hoofd zei: “Dat kan best.” Mijn gevoel zei vooral: “Ben je helemaal gek geworden?” 

Met een high output stoma leek backpacken ineens een stuk risicovoller. Hygiëne, voedselbereiding, extreme warmte… in mijn hoofd zag ik mezelf al uitdrogen en met een buikvirus ergens in een ziekenhuisbed in India liggen. En geloof me: na één ziekenhuiservaring in India heb je voorlopig genoeg avontuur gehad voor de rest van je leven. 

Daarnaast was er nog iets waar ik totaal niet over had nagedacht voordat ik een stoma kreeg: de hoeveelheid materiaal die mee moet. Ik ben namelijk nogal een grootverbruiker. Per dag reken ik op twee stomazakjes voor overdag, één nachtzak, meerdere pastaringen, gaasjes, stomapoeder, lijmverwijderaar en afvalzakjes. Mijn halve backpack zou al gevuld zijn voordat ik überhaupt een schoon shirt had ingepakt. 

Normaal gesproken ben ik niet iemand die zich snel laat tegenhouden door praktische obstakels. Maar dit keer lagen mijn gevoel en mijn gedachten mijlenver uit elkaar. En toen ik zes jaar geleden ook nog chronisch ziek werd, wist ik dat backpacken zoals vroeger simpelweg geen optie meer was. 

Maar ja… stilzitten past ook niet echt bij mij. 

Dus gingen we nadenken over alternatieven. Vakantiehuisjes waren een fijne tussenoplossing. Met de auto kon ik zoveel stomamateriaal meenemen als ik wilde, zonder dat ik hoefde te kiezen tussen extra kleding of extra stomazakjes. Toch voelde het niet helemaal als ónze manier van reizen. 

Tot het idee kwam: een camper of een caravan. 

We kozen uiteindelijk voor een caravan, maar ik had wel een paar duidelijke eisen. Het badkamertje moest groot genoeg zijn om mijn stoma goed te kunnen verzorgen. Daarnaast wilde ik voldoende opbergruimte voor extra beddengoed, matrasbeschermers én natuurlijk een flinke voorraad stomamateriaal. Want geloof me: niets geeft meer rust dan weten dat je genoeg spullen bij je hebt. 

En eerlijk? Het campingleven bevalt ons verrassend goed. 

Mijn stomaroutine op vakantie is eigenlijk bijna hetzelfde als thuis. ’s Ochtends douche ik zonder stomazakje. Overdag leeg ik mijn stoma gewoon op het toilet van de camping en ’s nachts gebruik ik het chemisch toilet in de caravan. In het begin was het nog even zoeken naar de juiste houding boven zo’n klein toiletje maar inmiddels heb ik ontdekt dat staand legen voor mij het makkelijkst werkt. 

Op vakantie gaan met een stoma hoeft absoluut geen belemmering te zijn. Maar het is wel iets waar iedereen op zijn eigen manier mee omgaat. Zeker wanneer je net een stoma hebt gekregen, kost het tijd om vertrouwen op te bouwen. Je moet ontdekken hoe je lichaam reageert op ander eten, warmte, een ander dagritme en het legen in openbare toiletten. Zelfs onderweg een stomazakje vervangen kan in het begin spannend voelen.  

Daarom is mijn belangrijkste advies: volg vooral je eigen gevoel. Doe dingen waar jij je prettig bij voelt en bouw het stap voor stap op. Informeer bij reisorganisaties naar mogelijkheden voor extra medische bagage, praat met lotgenoten en wees niet bang om vragen te stellen.  

Want uiteindelijk is dát voor mij het allerbelangrijkste geworden: dat mijn stoma mij niet tegenhoudt om te blijven reizen, nieuwe plekken te ontdekken en leuke dingen te ondernemen. 

En eerlijk? Reizen door Europa met de caravan heeft ons laten zien hoe mooi dichtbij eigenlijk kan zijn. Van kleine campings midden in de natuur tot wakker worden met uitzicht op bergen, zee of een rustig Nederlands weiland — avontuur hoeft niet altijd aan de andere kant van de wereld te liggen. Soms zit het gewoon in de vrijheid om te kunnen gaan, mét stoma en al.

Tot de volgende blog !
Sanne

Gerelateerde blogs

Geen darmkanker. Geen darmziekte. Maar onbehandelbare obstipatie.

Geplaatst op

Wanneer ik mensen vertel dat ik een ileostoma heb, gaan ze er vaak automatisch vanuit dat ik de ziekte van Crohn heb of darmkanker. Maar als ik uitleg dat mijn stoma het gevolg is van onbehandelbare obstipatie, zie ik meestal een verbaasde blik verschijnen.

“Onbehandelbare obstipatie? Dan neem je toch gewoon wat laxeermiddelen, eet je meer vezels en pas je je voeding aan?”

Was het maar zo simpel.

Mijn verhaal begon ruim twintig jaar geleden. Rond mijn vijfentwintigste merkte ik dat mijn stoelgang steeds moeizamer werd. Ik had vaak een opgeblazen gevoel en buikpijn. Op advies van de huisarts begon ik met psylliumvezels en samen met een diëtiste paste ik mijn voedingspatroon aan.

In de jaren die volgden, doorliep ik talloze trajecten: verschillende diëten, medicijnen, laxeermiddelen en zelfs alternatieve behandelmethodes. Alles om mijn darmen weer op gang te krijgen. Iedere keer kostte het enorm veel energie, tijd en hoop — maar het gewenste resultaat bleef uit.

Ook mentaal werd het steeds zwaarder. Naar het toilet gaan buitenshuis vond ik verschrikkelijk. Ik schaamde me voor de geur en was constant bang voor ongemakkelijke situaties. Regelmatig had ik last van overloopdiarree — waterdunne ontlasting die langs de ophoping in de darm glipt — en soms kon ik het simpelweg niet ophouden. Het gevolg: ongelukjes die diepe sporen nalieten in mijn zelfvertrouwen.

Na ontelbare bezoeken aan de MDL-arts, onderzoeken en liters laxeermiddelen werd ik uiteindelijk doorverwezen naar het UMC Maastricht, waar veel kennis is over complexe obstipatieproblematiek.

Het was al bekend dat mijn darmwerking ernstig vertraagd was, maar ik bleef hopen op een oplossing. Tijdens een gesprek met professor Masclee werd er een laatste optie besproken: een ileostoma.

Ik was in shock. Een stoma? Hoe dan?

Na uitgebreide uitleg en begeleiding van een stomaverpleegkundige besloot ik toch voor deze ingreep te gaan. Het voelde onwerkelijk en heftig dat dit de oplossing moest zijn voor mijn probleem. Maar mijn verlangen om weer een normaal leven te kunnen leiden, was groter dan mijn angst.

Ik had verwacht dat mijn obstipatieklachten na de operatie verleden tijd zouden zijn. Helaas bleek dat niet zo te zijn. Mijn dikke darm was namelijk nog aanwezig en bleef slijm produceren. Af en toe moest dat slijm het lichaam verlaten, maar dat lukte mij niet. Hierdoor waren er regelmatig coloscopieën nodig om deze ophopingen te verwijderen.

Na veel gesprekken met artsen en chirurgen heb ik uiteindelijk besloten om mijn dikke darm te laten verwijderen en het rectum te laten amputeren. Een ingrijpende, zware beslissing, met een lang en intens herstel — zowel fysiek als mentaal.

Nu, negen jaar later, kijk ik terug op een lang en moeilijk traject. Maar ondanks alles kan ik zeggen dat het plaatsen van mijn stoma de juiste beslissing is geweest. De eerste periode was zwaar, dat zal ik niet ontkennen. Maar uiteindelijk heb ik iets heel waardevols teruggekregen:

De regie over mijn eigen lichaam.

Tot de volgende blog!
Sanne

Gerelateerde blogs