Stel je voor: je staat in de rij bij de kassa van de supermarkt. Het is relatief stil, de caissière scant rustig de boodschappen en de mensen om je heen staren een beetje in de ruimte. Een perfect moment voor mijn stoma om eens flink van zich te laten horen. Knetter! Een geluid dat verdacht veel lijkt op een harde, onvervalste scheet, echoot langs de schappen. En bedankt. De mensen voor me kijken verschrikt om, en ik kan ze geen ongelijk geven.

Ik heb een ileostoma, een dunnedarmstoma. Waar een dikkedarmstoma vaak nog met intervallen werkt, loopt een ileostoma eigenlijk de hele dag door op willekeurige momenten. Ik heb er simpelweg nul grip op. Natuurlijk heeft de hoeveelheid eten invloed op de productie, maar wanneer het daarbinnen begint te pruttelen? Geen idee. Mijn stoma doet wat hij wil, wanneer hij dat wil.

Momenten om je kapot te schamen

In het openbaar een wind laten is zo’n beetje de ultieme blunder. Het is onbeschoft, ongepast en we hebben van jongs af aan geleerd dat je dat binnenhoudt. Maar leg dat maar eens uit aan een stoma die besluit te gaan ‘praten’ tijdens een belangrijke vergadering, in een stille winkel of tijdens een uitje.

Ik heb het in al die situaties al eens meegemaakt. Op zo’n moment wil je het liefst door de grond zakken. Het zweet breekt je uit en de neiging om je kapot te schamen is enorm groot.

De kracht van uitleg (en lak hebben aan de rest)

Gelukkig is er een groot verschil tussen een situatie waarin je wel of niet kunt praten. Als ik met vrienden, familie of collega’s ben, is het vaak een mooi moment voor een stukje educatie. Ik leg dan gewoon rustig uit dat ik een stoma heb en waar die geluiden vandaan komen. De reacties zijn bijna altijd hartverwarmend. “Oh, ik ken ook iemand die dat heeft!” of “Nergens om je voor te schamen, joh!” hoor ik regelmatig. Dat haalt de spanning direct uit de lucht en zorgt ervoor dat ik me weer op mijn gemak voel.

Maar ja, wat doe je in een situatie waarin je niet even de mogelijkheid hebt om je situatie uit te leggen? Zoals laatst, toen ik in het theater zat en de zaal muisstil was, of wanneer je in een overvolle lift staat. Dat zijn de écht ongemakkelijke momenten.

In die situaties zit er maar één ding op: een knop omzetten in je hoofd. Hoe moeilijk het ook is, ik moet blijven denken: Ik kan er niks aan doen. En ja, ook: Wat die vreemde mensen er op dat moment van denken, moet me echt gestolen worden. Mensen die je raar aankijken, weten simpelweg niet wat je meemaakt en wat jouw verhaal is. Gelukkig is het gros van de mensheid heel begripvol, en die paar die dat niet zijn? Jammer dan.

Tips uit de praktijk: Kun je er iets tegen doen?

Helemaal voorkomen kun je het pruttelen nooit, maar door de jaren heen leer je wel een paar handige trucjes. Wil je de geluidsoverlast toch een beetje beperken? Dit zijn mijn persoonlijke overlevingstips:

1. Schrap de prik: Drink zo min mogelijk koolzuurhoudende dranken. Lucht erin is immers lucht eruit.
2. Let op de bonen: Eet zo min mogelijk bonen, ui of andere gasvormende producten.
3. De hoest-tactiek: Voel je de stoma intern op spanning komen en zie je de bui al hangen? Zet precies op het juiste moment een flinke, uitgebreide hoestbui in om het geluid te camoufleren.

Een stoma hebben is soms een uitdaging, en die ongevraagde geluidseffecten horen er nu eenmaal bij. Het blijft soms ongemakkelijk, maar met een gezonde dosis schijt aan de wereld en een goede hoestbui op zijn tijd, kom je een heel eind!

Ricardo